Բնական ծառի խեժը շատ ավելին է, քան պարզապես կեղևի վրա կպչուն նյութ. այն արժեքավոր բնական ռեսուրս է՝ բուժիչ, հակամանրէային հատկություններով, արհեստներում գործնական կիրառություններով, ինչպես նաև բուրավետ և հոգևոր նշանակություն ունեցող։ Հին դեղամիջոցներից մինչև ժամանակակից կիրառություններ, խեժը շարունակում է կարևոր ներդրում ունենալ բարեկեցության, արհեստագործության և բնությանը մոտ ապրելու գործում։ Մարդկանց մեծ մասը թերագնահատում է այս խեժը, մինչև չի իմանում դրա ուժի եւ բուժիչ հատկությունների մասին:

Բնական ծառի խեժի հիմնական առավելություններն և ավանդական կիրառությունները

 Բնական խեժը, որը ստացվում է ծառի կեղևից, ոսկեգույն, սաթի նման նյութ է, որը ձևավորվում է, երբ ծառերը պաշտպանվում են վնասներից, վնասատուներից կամ անբարենպաստ շրջակա միջավայրի պայմաններից: Այս կպչուն, կիսաթափանցիկ նյութը հազարամյակներ շարունակ գնահատվել է բժշկության կողմից, օգտագործել են կոսմետիկայի, խունկի արտադրության և նույնիսկ սննդի պահպանման մեջ:

Սոճու խեժից մինչև բալի կամ ակացիայի խեժ, բնական խեժերը գնահատվել են իրենց հակամանրէային, հակաբորբոքային, կպչուն, արոմատիկ և պահպանողական հատկությունների համար:

Ծառի խեժը խիտ, կպչուն արտազատուկ է, որը կարծրանում է օդի հետ շփման ժամանակ: Ծառերը այն արտազատում են որպես պաշտպանական մեխանիզմ՝ բուժելու վերքերը, կանխելու վարակները, վանելու միջատներին, պաշտպանելու սնկերից և մանրէներից: Տարբեր ծառատեսակներ արտադրում են տարբեր տեսակի խեժեր՝ եզակի հատկություններով, ինչպիսիք են սոճու խեժը, բալի խեժը, ակացիայի խեժը, մաստիկի խեժը և խունկը:

 Բնական ծառի խեժի հիմնական առավելությունները

 * Բնական հակամանրէային հատկություններ Խեժը պարունակում է բուսական միացություններ, որոնք կանխում են բակտերիաների, սնկերի և մանրէների առաջացումը։ Ավանդաբար այն օգտագործել են հետևյալ դեպքերում ՝ վերքերը ախտահանելու, կտրվածքներն ու քերծվածքները պաշտպանելու, և մաշկի գրգռվածությունը մեղմելու համար։ *Սոճու խեժը, մասնավորապես, օգտագործել են որպես բնական տեղային հակասեպտիկ։

*Հակաբորբոքային է. շատ խեժեր նվազեցնում են բորբոքումը տեղային կիրառման դեպքում։ Դրանք կարող են օգնել հետևյալի դեպքում՝ հոդերի աննշան անհարմարության, մկանային ցավի, մաշկի գրգռվածության, միջատների խայթոցների դեպքում։

*Որոշ մշակույթներում տաք խեժային կոմպրեսներ են օգտագործել տեղայնացված այտուցը նվազեցնելու համար։

* Աջակցում է շնչառական առողջությանը (ավանդական օգտագործում)։ Որոշ տեսակի խեժեր, մասնավորապես սոճու խեժը, պատմականորեն օգտագործել են շնչառական առողջությունը պահպանելու համար։ Մարդիկ խեժը որպես խունկ այրում էին հետևյալ նպատակներով՝ մաքրելու շնչուղիները, թեթևացնելու խցանումը, մաքրելու սենյակի օդը։ Դրա արոմատիկ միացությունները գործում են որպես բնական խորխաբեր միջոցներ։

* Հզոր բնական սոսինձներ. խեժերը արագ կարծրանում են և ունեն ամուր կապ։ Դրանք օգտագործել են  տարաներ կնքելու, փայտե գործիքների վերանորոգման, կաշվի և գործվածքի ջրամեկուսացման, ավանդական արհեստների (նետեր, զամբյուղներ, նավակներ) համար։ Նույնիսկ այսօր խեժը մնում է լաքերի և սոսինձների հիմնական նյութը։

*Բնական այլընտրանքն է ծամոնի Պատմականորեն, ակացիայի, բալի և մաստիկի նման ծառերի խեժերը օգտագործել են որպես բնական ծամոն։ Դրանք կարող են՝ թարմացնել շնչառությունը, խթանել թքի արտադրությունն և աջակցել բերանի խոռոչի հիգիենային։ Օր.՝ մաստիկի խեժը դեռևս լայնորեն օգտագործում է մարսողությունը և ատամների առողջությունը բարելավելու համար։

*Պահպանիչներ և խտացուցիչներ. սննդային խեժերը, ինչպիսիք են ակացիայի խեժը (արաբական խեժ), այսօր լայնորեն օգտագործում են՝ սննդի և խմիչքի արդյունաբերության մեջ, բնական կոնֆետներում, օշարակներում, էմուլգատորներում։ Դրանք օգնում են կայունացնել կառուցվածքը և երկարացնել պահպանման ժամկետը։

*Այրվում են որպես խունկ՝ մաքրման համար։ Շատ մշակույթներում խեժը այրում են  հոգևոր ծեսերի, մեդիտացիայի, տարածության մաքրման համար։ Սոճու խեժը, կոպալը և խունկը առաջացնում են հարուստ, անուշաբույր ծուխ, որը, ենթադրվում է, մաքրում և բարելավում է մթնոլորտը։

*Բուսական բալզամներ և քսուքներ են պատրաստում խեժերից. յուղերի կամ ճարպերի հետ խառնված՝ խեժը օգտագործում են  բնական բալզամներ պատրաստելու համար՝ ճաքած մաշկի, փոքր վերքերի, չոր մաշկի, միջատների խայթոցների համար։

*Բնական կրակայրիչ է. չորացրած խեժը այրվում է տաք և երկար, ինչը այն դարձնում է հիանալի տարբերակ ճամբարային կամ արտակարգ իրավիճակների համար։

*Արհեստների և փայտամշակման խեժ օգտագործում են՝ ավանդական սոսինձների, ջրամեկուսացման, փայտի մշակման, կարերի կնքման համար։

*Արոմատիկայում այրում են բուրմունք ավելացնելու, օդը մանրացնելու կամ մաքրելու համար։

*Ուտելի ձևերը (միայն որոշակի տեսակների համար)։ Որոշ խեժեր, ինչպիսիք են ակացիայի, եղեւնու, սոճենու խեժը կամ մաստիկ խեժը, անվտանգ են և լայնորեն օգտագործում են սննդի արդյունաբերության մեջ։ Ոչ բոլոր ծառերի խեժերն են ուտելի, ուստի ճիշտ նույնականացումը կարևոր է։

*Զգուշացումներ. երբեք մի՛ օգտագործեք խեժ, եթե վստահ չեք, որ այն ուտելի է։ Որոշ մարդիկ կարող են ալերգիկ ռեակցիաներ ունենալ։

*Հազվագյուտ դեպքերում խեժը կարող է մաշկի զգայունություն առաջացնել. օգտագործելուց առաջ փորձարկեք։

*Խեժը շատ դյուրավառ է. զգույշ եղեք այրելիս։

*Սոճենու խեժը (հյութը) հզոր բնական հակասեպտիկ և վերականգնող միջոց է: Այն ունի արտահայտված հակաբորբոքային, հակաբակտերիալ և ցավազրկող հատկություններ: Օգտագործում են վերքերը բուժելու, մաշկային հիվանդությունների, հոդերի ցավերի և մրսածության բուժման,  նաև լնդերի և իմունային համակարգի ամրապնդման համար:

*Սոճենու խեժի օգտակար հատկությունները վաղուց հայտնի են։ Այն օգտագործում է բշտիկների, թարախակույտերի և այրվածքների բուժման համար։ Ավելին,  արյունահոսությունը դադարեցնող և վերքերը բուժող հատկությունների շնորհիվ, սոճենու խեժը հարմար է մանր վերքերի, կտրվածքների և քերծվածքների բուժման համար։ Այդ նպատակով այն ուղղակիորեն քսվում է վերքին և, ի թիվս այլ բաների, առաջացնում է կպչուն ազդեցություն (նման է վերքերը բուժող սոսինձին)։

*Խեժը այրելը և առաջացած ծուխը ներշնչելը նաև բուժում է քրոնիկ հազը, քթի հոսքը և վերին շնչուղիների հիվանդությունները ընդհանրապես: Խորհուրդ է տրվում նաև օգտագործել սոճու խեժի ծուխը՝ գիշերը տեսողությունը բարելավելու համար (գիշերային կուրության բուժում):
Իրականում, ժողովրդական բժշկությունն ունի սոճենու խեժ օգտագործելու և դրանից բուժիչ քսուքներ պատրաստելու հարյուրավոր բաղադրատոմսեր:

*Ի դեպ, խեժ ծամելու ժամանակ  ամրանում են լնդերը: Այն նաև բարերար ազդեցություն ունի ատամների առողջության վրա:

*Սոճենու կոներից պատրաստված օշարակը (մի քանի այլ բաղադրիչների հետ միասին) հիանալի օգնում է հազի դեպքում:

Հարգելի ընթերցող, սոճենու խեժ կարող եք ձեռք բերել կենսաֆիզիկոս Բավական ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻՑ, հեռ.՝ 093 383 188